Từ khát vọng giao thời đến tầm nhìn "liên kết phát triển"
Ngược dòng thời gian trở về những năm đầu của thập niên 90 của thế kỷ trước, nền kinh tế Việt Nam đang ở giai đoạn đầu của công cuộc đổi mới, chuyển đổi từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần, vận hành theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Đây là giai đoạn mang tính bản lề, đòi hỏi sự thay đổi toàn diện của mọi ngành nghề. Và ngân hàng chính là một trong những lĩnh vực tiên phong, chịu áp lực chuyển đổi lớn.
Từ hệ thống ngân hàng một cấp, Việt Nam đã chuyển đổi sang hệ thống ngân hàng hai cấp, tách bạch rõ ràng giữa chức năng quản lý nhà nước của ngân hàng Trung ương và chức năng kinh doanh tiền tệ của các ngân hàng thương mại. Sự bùng nổ về số lượng các tổ chức tín dụng trong giai đoạn này cho thấy bước chuyển biến mạnh mẽ khi năm 1991, cả nước mới chỉ có 9 ngân hàng, chỉ sau 2 năm, đến năm 1993, con số này đã tăng vọt lên 56 ngân hàng, bao gồm cả ngân hàng thương mại quốc doanh, ngân hàng thương mại cổ phần, ngân hàng liên doanh và chi nhánh ngân hàng nước ngoài.
Sự phát triển bùng nổ về mặt số lượng đòi hỏi sự gắn kết chặt chẽ về mặt chất lượng. Thực tiễn khách quan đòi hỏi phải có một tổ chức đại diện cho các ngân hàng thương mại để hỗ trợ nhau, đề xuất kiến nghị với các cơ quan quản lý nhà nước về các vấn đề liên quan đến hoạt động ngân hàng. Đồng thời, bảo vệ quyền lợi, lợi ích chính đáng của các ngân hàng hội viên trong kinh doanh.
Đáp ứng đòi hỏi mang tính lịch sử đó, ngày 14/5/1994, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 247/TTg cho phép thành lập Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA). Từ 35 tổ chức hội viên (TCHV) ban đầu, Hiệp hội đã đặt viên gạch những đầu tiên xây dựng nên một "ngôi nhà chung" của ngành Ngân hàng với tôn chỉ hoạt động xuyên suốt là "Liên kết phát triển".
Đến nay, HHNH đã có 76 TCHV với thành phần được mở rộng là các ngân hàng thương mại, ngân hàng nước ngoài, công ty tài chính, Fintech, các định chế tài chính… (gồm: 64 hội viên chính thức, 11 hội viên liên kết, 1 hội viên danh dự). Quy mô và chất lượng hoạt động của các tổ chức hội viên cũng ngày càng tăng lên, chiếm thị phần chủ chốt trên thị trường tiền tệ, tín dụng. Để hỗ trợ cho các TCHV giải quyết một số vấn đề thuộc lĩnh vực chuyên sâu, nâng cao hơn nữa vai trò bảo vệ quyền và lợi ích của các hội viên, Hiệp hội đã thành lập các ủy ban chuyên môn trực thuộc Hội đồng Hiệp hội (Ủy ban Chính sách, Ủy ban Công nghệ, Ủy ban Rủi ro) và 5 tổ chức trực thuộc (Chi Hội thẻ ngân hàng, Câu lạc bộ Pháp chế ngân hàng, Câu lạc bộ Công nghệ tài chính ngân hàng (CLB Fintech), Câu lạc bộ Xử lý nợ, Câu lạc bộ Tài chính Tiêu dùng).
Cùng với việc hoàn thiện cơ cấu tổ chức hoạt động, trong 32 năm xây dựng và phát triển, mặc dù bối cảnh nền kinh tế - tiền tệ thế giới và trong nước có nhiều diễn biến phức tạp, khó lường, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam đã luôn nỗ lực, vượt qua nhiều khó khăn, thách thức để có những bước chuyển mạnh mẽ trong dòng chảy đổi mới của đất nước, đạt được nhiều thành tựu quan trọng. Bám sát chủ trương, chính sách của Đảng, sự chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước, với sự đoàn kết, nhất trí cao của các TCHV, các hoạt động của Hiệp hội đã phục vụ đắc lực nhiệm vụ chính trị của ngành Ngân hàng, của nền kinh tế trong từng giai đoạn. Kiên cường trước mọi thử thách, luôn sẵn sàng và không ngừng đổi mới phương thức hoạt động, Hiệp hội đã phát huy cao vai trò và khẳng định vị thế của tổ chức hội nghề nghiệp, là mái nhà chung, cầu nối đáng tin cậy giữa hội viên với các cơ quan quản lý nhà nước, góp phần thực thi chính sách tiền tệ, qua đó thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.
Cầu nối tin cậy, điểm tựa pháp lý và động lực phát triển cho các tổ chức hội viên
Với phương châm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác, thực hiện tốt chức năng làm cầu nối, hỗ trợ các hội viên phát triển an toàn, bền vững. Trong 32 năm qua, qua 7 nhiệm kỳ, Hiệp hội đã luôn đồng hành, sát cánh cùng các TCHV, thực hiện những nhiệm vụ trọng đại của ngành Ngân hàng, của đất nước, một hành trình tự hào vượt qua không ít khó khăn, gian nan để đạt được nhiều thành tựu nổi bật.
Trong vai trò phản biện về cơ chế chính sách, Hiệp hội và các TCHV tổ chức triển khai góp ý có chất lượng đối với các văn bản quy phạm pháp luật đang được lấy ý kiến sửa đổi, bổ sung. Hiệp hội đã phối hợp chặt chẽ, thường xuyên với một số Ủy ban Quốc hội, Văn phòng Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và các cơ quan soạn thảo các bộ ngành tổ chức góp ý kiến đối với hàng trăm dự thảo văn bản quy phạm pháp luật quan trọng có tác động và ảnh hưởng lớn đến hoạt động ngân hàng từ Hiến pháp, các bộ Luật, Luật, Nghị định, Thông tư hướng dẫn... Các góp ý có chất lượng từ Hiệp hội đã góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý, hướng tới xây dựng hệ thống ngân hàng hiện đại, an toàn và hiệu quả.
Với vai trò là đầu mối liên kết, Hiệp hội đã phát huy tối đa sức mạnh tập thể, vận động các TCHV đồng thuận thực hiện nghiêm túc các chủ trương, chính sách của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Trong những giai đoạn thị trường tiền tệ biến động, Hiệp hội đã chủ động kêu gọi các hội viên tiết giảm chi phí, giảm lãi suất huy động và cho vay nhằm chia sẻ khó khăn với doanh nghiệp, tiêu biểu là các chiến dịch hỗ trợ quy mô lớn trong đại dịch COVID-19; hay vào thời điểm cuối năm 2022, lãi suất huy động tăng cao đến 15%/năm, trong bối cảnh doanh nghiệp hết sức khó khăn, Hiệp hội đã kêu gọi sự đồng thuận các TCHV giảm mặt bằng lãi suất huy động và cho vay...
Bên cạnh việc kêu gọi, vận động các TCHV điều hướng tín dụng vào các lĩnh vực ưu tiên, sản xuất kinh doanh, Hiệp hội còn giữ vai trò dẫn dắt trong việc thiết lập trật tự kỷ cương thị trường qua việc xây dựng: Bộ quy tắc ứng xử trong hoạt động thu hồi nợ; Sổ tay hướng dẫn phối hợp hỗ trợ xử lý tài khoản/thẻ liên quan đến giao dịch nghi ngờ gian lận giả mạo, lừa đảo; Bộ quy tắc và thực hành thống nhất về danh mục, nguyên tắc cung cấp chứng từ đối với giao dịch chuyển tiền một chiều ra nước ngoài của người cư trú là công dân Việt Nam… Những nỗ lực này không chỉ giúp tạo chuẩn mực chung, hỗ trợ các TCHV vận hành an toàn, minh bạch và hiệu quả hơn, mà còn khẳng định vị thế của Hiệp hội trong việc bảo vệ an ninh tiền tệ và thúc đẩy sự phát triển bền vững của nền kinh tế.
Song hành với sự lớn mạnh của các TCHV, trong suốt 32 năm qua, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam luôn khẳng định vị thế là cầu nối đáng tin cậy giữa các TCHV với cơ quan quản lý Nhà nước, luôn tiên phong trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của ngành. Thông qua việc chủ động nắm bắt các khó khăn thực tiễn, Hiệp hội đã kịp thời kiến nghị lên Quốc hội, Chính phủ và các bộ, ngành liên quan nhiều giải pháp tháo gỡ bất cập về cơ chế, đặc biệt là trong các lĩnh vực trọng yếu như lãi suất, chuyển đổi số và xử lý nợ xấu và tài sản bảo đảm… Bên cạnh đó, Hiệp hội còn tích cực bảo vệ quyền lợi hội viên trong các hoạt động tố tụng, kiên trì kiến nghị với cơ quan tư pháp để điều chỉnh những phán quyết chưa phù hợp, từ đó tạo dựng môi trường kinh doanh minh bạch và công bằng cho các tổ chức tín dụng.
Cùng với đó, để lan tỏa thông tin của Hiệp hội, cũng như các TCHV, công tác truyền thông, đặc biệt là truyền thông chính sách cũng được Hiệp hội chú trọng. Đến nay, công tác truyền thông của Hiệp hội đã có bước chuyển mình mạnh mẽ, trở thành cánh tay nối dài đắc lực trong việc truyền thông chính sách của ngành Ngân hàng nói chung, của Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam và các TCHV nói riêng đến xã hội. Thông qua hệ sinh thái đa phương tiện hiện đại gồm Tạp chí Thị trường Tài chính Tiền tệ (bản giấy và hệ sinh thái tạp chí điện tử, mạng xã hội), Website VNBA và các nền tảng mạng xã hội (Facebook, Youtube, TikTok), Hiệp hội đã chủ động giải thích, định hướng và lan tỏa sâu rộng các chủ trương chính sách về tiền tệ, ngân hàng, xử lý nợ xấu, chuyển đổi số…. Không chỉ dừng lại ở việc cung cấp thông tin, công tác truyền thông của Hiệp hội còn đóng vai trò quan trọng trong việc phản hồi chính sách, bảo vệ uy tín hệ thống trước những luồng dư luận bất lợi, từ đó tạo sự đồng thuận cao giữa cơ quan quản lý, TCHV và người dân, góp phần xây dựng thị trường tài chính an toàn, minh bạch.
Công tác đào tạo, mở rộng hợp tác quốc tế cũng được tăng cường, nhằm gắn kết hội viên. Đến nay, Hiệp hội đã tổ chức hàng nghìn khóa đào tạo chuyên sâu và các đoàn khảo sát quốc tế, giúp hàng chục ngàn cán bộ cập nhật kiến thức nghiệp vụ hiện đại và kỹ năng quản trị rủi ro. Song song đó, với mạng lưới đối tác rộng khắp hơn 30 tổ chức quốc tế và vị thế vững chắc trong Hiệp hội Ngân hàng ASEAN, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam đã tạo cầu nối quan trọng để các hội viên hội nhập và tiếp cận các chuẩn mực tài chính toàn cầu.
Trong suốt 32 năm qua, Hiệp hội Ngân hàng (HHNH) đã khẳng định vai trò là "mái nhà chung" vững chắc, tin cậy, đồng hành cùng sự phát triển của các TCHV. Hiệp hội không chỉ là cầu nối giữa các ngân hàng với cơ quan quản lý Nhà nước, mà còn là diễn đàn để các TCHV chia sẻ kinh nghiệm, hợp tác và cùng nhau tháo gỡ khó khăn.
Những phần thưởng cao quý và tâm thế vững vàng bước vào nhiệm kỳ VIII
Trên chặng đường hơn 3 thập kỷ "Liên kết phát triển", Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam luôn tích cực hoạt động theo đúng tôn chỉ, mục đích đã đề ra, đồng hành sát sao cùng sự phát triển của các TCHV. Việc luôn bám sát đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, sự điều hành vĩ mô của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước đã giúp Hiệp hội không ngừng củng cố, hoàn thiện, khẳng định vững chắc vị thế, vai trò của mình trong nền kinh tế.
Với những cống hiến mang ý nghĩa nền tảng cho sự an toàn, phát triển của ngành Ngân hàng nói riêng và góp phần vào sự phát triển của đất nước nói chung, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam đã được các cơ quan quản lý nhà nước ghi nhận qua nhiều danh hiệu thi đua, khen thưởng qua các năm.
Về phía Nhà nước và Chính phủ, Hiệp hội đã vinh dự được đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhì (năm 2014) và Huân chương Lao động hạng Ba (năm 2008). Cùng với đó là nhiều Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ trao tặng vào các năm 2007, 2008, 2011, 2024; Bằng khen của Bộ trưởng Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ (năm 2021); Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Tư pháp (năm 2021, 2024) và Bằng khen của Bộ Nội vụ (2025) vì những thành tích xuất sắc trong công tác tham gia xây dựng, hoàn thiện thể chế pháp luật. Những phần thưởng này không chỉ là sự ghi nhận cho một tập thể, mà còn là minh chứng cho sự gắn kết bền chặt của cả cộng đồng hội viên dưới mái nhà chung Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam.
Về phía Ngành, Hiệp hội tự hào sở hữu nhiều Bằng khen của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (được trao vào các năm 2004, 2005, 2006, 2010, 2012, 2018, 2022, 2023) cùng danh hiệu Cờ thi đua của NHNN (năm 2018).
Sự ghi nhận từ các tổ chức độc lập cũng thể hiện năng lực thực tiễn của Hiệp hội. Năm 2013, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đã tiến hành đánh giá và xếp hạng Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam ở mức cao nhất về năng lực hoạt động (xếp nhóm 4, cấp độ cao với số điểm đánh giá tuyệt đối là 169 điểm).
Vươn ra châu lục, năm 2023, tại Lễ trao giải thưởng quốc tế Asia Award, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam đã được Ban tổ chức vinh danh ở hạng mục “Tổ chức xã hội tiêu biểu châu Á 2023”. Sự kiện này càng mang ý nghĩa sâu sắc hơn khi TS. Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội cũng được vinh danh giải thưởng uy tín “Nhà lãnh đạo xuất sắc châu Á 2023”. Sự ghi nhận kép này là một lời khẳng định về năng lực quản trị, sức ảnh hưởng và mô hình hoạt động hiệu quả của Hiệp hội trong khu vực.
Song song với những thành tích của tập thể lớn, không thể không nhắc đến sự đóng góp của các ban, đơn vị thuộc Cơ quan Thường trực (CQTT) và các tổ chức trực thuộc. Tạp chí Thị trường Tài chính Tiền tệ - cơ quan ngôn luận của Hiệp hội đã liên tục đổi mới, nâng cao chất lượng học thuật và báo chí, qua đó xuất sắc nhận được Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, Bộ Thông tin và Truyền thông, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Hội Nhà báo,… cho tập thể và một số cá nhân. Các đơn vị nòng cốt khác như Ban Pháp luật và Nghiệp vụ, Ban Kế toán, Văn phòng… cùng nhiều cá nhân lãnh đạo, nhân viên của CQTT và tổ chức trực thuộc như Chi hội thẻ Ngân hàng… cũng nhận bằng khen của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.
Dấu mốc 32 năm càng đặc biệt khi là giai đoạn mở đầu của nhiệm kỳ VIII. Với khí thế mới, quyết tâm cao độ, cùng sự đồng lòng, chung sức của 76 tổ chức hội viên, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam chắc chắn tiếp tục hoàn thành xuất sắc sứ mệnh của mình. Hiệp hội sẽ luôn là điểm tựa vững chắc của các TCHV, cùng chung tay, phấn đấu thực hiện thắng lợi các mục tiêu chính trị của ngành, góp phần đưa hệ thống ngân hàng Việt Nam phát triển ngày càng lành mạnh, an toàn, hiện đại và hội nhập sâu rộng, là huyết mạch mạnh mẽ nuôi dưỡng sự phồn vinh của nền kinh tế đất nước.
