Từ video riêng tư đến những tổn thương dai dẳng
Tối 2.11, mạng xã hội lan truyền một số đoạn video ghi lại cảnh một cặp nam nữ có hành động nhạy cảm trong chiếc xe VF3 đỗ tại trạm sạc ở Củ Chi, TPHCM.
Ngày 3.11, một số video khác được cho là ghi lại cảnh tranh cãi, xô đẩy giữa những người liên quan tại nhà riêng của cô gái tiếp tục xuất hiện.
Cơ quan công an tại TPHCM đã mời những người liên quan làm việc, xác minh nguồn gốc các đoạn clip và việc phát tán.
Sự việc kéo theo nhiều bình luận, suy đoán về danh tính và đời tư của những người xuất hiện trong video.
Đây không phải lần đầu hình ảnh riêng tư của một người bị đưa lên mạng xã hội, trở thành chủ đề bàn tán và công cụ gây áp lực. Truyền thông từng phản ánh một số vụ án liên quan đến hành vi sử dụng clip nhạy cảm để làm nhục, đe dọa người từng có quan hệ tình cảm.
Trong một vụ án xảy ra năm ngoái, người đàn ông 26 tuổi tại TPHCM bị tuyên phạt 15 tháng tù về tội Làm nhục người khác sau khi đăng tải 53 clip và nhiều hình ảnh khỏa thân của bạn gái lên Facebook, đồng thời gửi cho người quen, trong đó có cha mẹ nạn nhân.
Trước đó, người này từng đe dọa phát tán hình ảnh khi bạn gái phát hiện anh ta đã có vợ và chủ động chia tay.
Việc hình ảnh bị phát tán khiến người phụ nữ hoảng loạn, mặc cảm, xấu hổ, thậm chí có thời điểm nảy sinh ý định tự tử.
Trao đổi với Báo Lao Động, chuyên gia tâm lý Lê Thị Nga, Trung tâm Tâm lý và Phát triển Con người NHC Việt Nam, cho rằng người bị phát tán hình ảnh nhạy cảm có thể chịu tổn thương ở ba tầng: cảm xúc, niềm tin và nhận thức về giá trị bản thân.
Họ có thể rơi vào trạng thái hoảng loạn, xấu hổ, sợ hãi, tức giận hoặc bất lực. Đồng thời hình thành suy nghĩ rằng mình đã mất danh dự, không còn được tôn trọng hoặc không còn giá trị.
Nạn nhân dễ cảm thấy bị cả cộng đồng từ chối, nhìn nhận bản thân qua những lời phán xét của người khác. Lâu dần, lòng tự trọng suy giảm, họ có xu hướng thu mình, né tránh giao tiếp và cô lập bản thân.
Cần phân biệt lên án hành vi với tấn công cá nhân
Chuyên gia Lê Thị Nga nhấn mạnh, cần phân biệt việc lên án hành vi với tấn công cá nhân. Một hành động sai không có nghĩa toàn bộ con người đó vô giá trị hoặc không còn cơ hội thay đổi.
Lên án hành vi cần tập trung vào việc cá nhân đó đã làm gì, hành vi đó gây ra cái hậu quả như thế nào và họ cần chịu trách nhiệm, khắc phục ra sao.
Ngược lại, dán nhãn miệt thị, công khai thông tin riêng tư, lôi kéo người khác chế giễu và phủ nhận toàn bộ giá trị cá nhân của người đó là những hành vi xâm phạm nhân phẩm.
“Chúng ta có quyền không đồng tình, thậm chí lên án một hành vi sai trái, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc có quyền xúc phạm hay xâm phạm đời tư của người thực hiện hành vi mà chúng ta cho rằng không đúng với chuẩn mực”, bà Nga phân tích.
Đối với người bị phát tán hình ảnh riêng tư, chuyên gia khuyến nghị hạn chế tiếp xúc với nội dung công kích, tạm ngắt kết nối với bình luận tiêu cực và nhờ người đáng tin cậy hỗ trợ báo cáo nội dung vi phạm, tìm kiếm trợ giúp pháp lý khi cần.
Nạn nhân không nên ép mình phải mạnh mẽ ngay lập tức mà cần thời gian đối diện với cảm xúc. Việc duy trì sinh hoạt, gặp gỡ người thân, bạn bè đáng tin cậy cũng góp phần hỗ trợ quá trình phục hồi.
Nếu mất ngủ, hoảng loạn, suy sụp, né tránh xã hội hoặc xuất hiện ý nghĩ tự làm hại bản thân, người trong cuộc cần tìm đến chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ chuyên khoa sức khỏe tâm thần.
Với gia đình và bạn bè, điều quan trọng là không phán xét, ép nạn nhân kể lại sự việc hay tự ý chia sẻ câu chuyện của họ. Thay vào đó, hãy lắng nghe, tôn trọng cảm xúc và hỗ trợ những việc cụ thể để họ từng bước lấy lại cảm giác an toàn.
