Nông sản Việt đón cơ hội mới tại thị trường Trung Quốc

Thông tin được đưa ra tại Diễn đàn kết nối thương mại nông sản Việt Nam - Trung Quốc lần thứ I do Hiệp hội Rau quả Việt Nam phối hợp với Báo Nông nghiệp và Môi trường, Tổng Lãnh sự quán Trung Quốc tại TP. Hồ Chí Minh và Hiệp hội Doanh nghiệp Trung Quốc tại Việt Nam tổ chức ngày 24/6.

Rau, quả tiếp tục là điểm sáng trong thương mại song phương

Phát biểu khai mạc tại diễn đàn, ông Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho biết, Trung Quốc hiện là thị trường tiêu thụ rau, quả lớn và ổn định hàng đầu của Việt Nam. Với lợi thế về điều kiện tự nhiên, Việt Nam đang sở hữu nhiều sản phẩm nông sản có sức cạnh tranh cao như sầu riêng, thanh long, chuối, dừa, bưởi, chanh dây, cà phê và hồ tiêu.

Những năm gần đây, ngành rau, quả liên tục trở thành điểm sáng của xuất khẩu nông nghiệp Việt Nam với tốc độ tăng trưởng bình quân trên 20% mỗi năm. Trong đó, thị trường Trung Quốc đóng vai trò đặc biệt quan trọng, không chỉ về quy mô mà còn là động lực thúc đẩy quá trình nâng cấp chất lượng sản phẩm, chuẩn hóa sản xuất và xây dựng thương hiệu.

Nhu cầu tiêu dùng tại Trung Quốc đang thay đổi mạnh mẽ. Sự gia tăng nhanh chóng của tầng lớp trung lưu cùng xu hướng tiêu dùng xanh, tiêu dùng an toàn đã tạo ra nhu cầu lớn đối với các sản phẩm nông sản chất lượng cao, có nguồn gốc rõ ràng và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Đây được xem là cơ hội lớn để nông sản Việt Nam mở rộng thị phần tại thị trường hơn 1,4 tỷ dân.

Ông Hà Vĩ, Đại sứ Trung Quốc tại Việt Nam chia sẻ, hợp tác nông nghiệp giữa hai nước đang phát triển mạnh mẽ và đạt nhiều kết quả tích cực. Năm 2025, kim ngạch thương mại Việt Nam - Trung Quốc đã vượt 290 tỷ USD, tiếp tục lập kỷ lục mới. Trong đó, nông sản là một trong những lĩnh vực tăng trưởng năng động nhất. Trung Quốc tiếp tục duy trì vị thế là thị trường xuất khẩu nông, lâm, thủy sản lớn nhất của Việt Nam.

Đáng chú ý, trong quý I/2026, xuất khẩu nông sản, thực phẩm của Việt Nam sang Trung Quốc tăng tới 37,4%, cao gấp hơn 6 lần tốc độ tăng trưởng chung. Con số này cho thấy sức hấp dẫn của thị trường Trung Quốc đối với nông sản Việt Nam vẫn rất lớn bất chấp những biến động của kinh tế toàn cầu.

Riêng đối với ngành rau, quả, Việt Nam hiện là nhà cung cấp lớn thứ hai cho thị trường Trung Quốc với thị phần đạt 22,55%. Năm 2025, xuất khẩu rau, quả của Việt Nam sang Trung Quốc đạt khoảng 5,5 tỷ USD, chiếm tới 64% tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả của cả nước. Sầu riêng tiếp tục là mặt hàng nổi bật nhất. Năm 2025, lượng sầu riêng xuất khẩu sang Trung Quốc đạt khoảng 941.000 tấn, trị giá hơn 3,4 tỷ USD. Bình quân mỗi ngày có gần 2.600 tấn sầu riêng Việt Nam được đưa vào thị trường Trung Quốc.

Không chỉ sầu riêng, nhiều loại trái cây khác như chuối, thanh long, mít, xoài, bưởi, dừa hay chanh leo cũng đang có cơ hội mở rộng xuất khẩu khi nhu cầu tiêu dùng tại Trung Quốc tiếp tục gia tăng. Một tín hiệu tích cực khác là tiến trình mở cửa thị trường đang được thúc đẩy mạnh mẽ. Hiện đã có hơn 20 loại trái cây và nông sản Việt Nam được phép xuất khẩu chính ngạch vào Trung Quốc. Điều này không chỉ giúp đa dạng hóa cơ cấu mặt hàng xuất khẩu mà còn tạo đầu ra ổn định, lâu dài cho người nông dân và doanh nghiệp.

Hợp tác nông sản - chuyển từ thương mại sang chuỗi cung ứng

Theo đánh giá của các đại biểu tham dự diễn đàn, hợp tác nông sản Việt Nam - Trung Quốc đang bước sang một giai đoạn phát triển mới. Nếu trước đây quan hệ thương mại chủ yếu tập trung vào xuất nhập khẩu hàng hóa, thì hiện nay hai bên đang hướng tới xây dựng chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị toàn diện hơn, từ sản xuất, chế biến, logistics cho tới tiêu thụ.

Ông Nguyễn Minh Vũ, Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao cho rằng, trên nền tảng quan hệ Đối tác hợp tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Trung Quốc đang phát triển tích cực, hợp tác nông sản có nhiều điều kiện thuận lợi để mở rộng cả về chiều rộng lẫn chiều sâu. Theo đó, hai bên cần thúc đẩy liên kết trong toàn bộ chuỗi giá trị, từ nghiên cứu giống cây trồng, sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, chuyển đổi số, chế biến sâu, bảo quản sau thu hoạch đến xây dựng thương hiệu và phát triển hạ tầng logistics.

Đặc biệt, việc đầu tư vào các trung tâm logistics, hệ thống kho lạnh, vận tải đa phương thức và kết nối đường sắt xuyên biên giới được xem là yếu tố quan trọng để giảm chi phí giao dịch, nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng và gia tăng năng lực cạnh tranh cho nông sản Việt Nam.

Theo ông Hà Vĩ, hai nước đang đẩy mạnh kết nối hạ tầng giao thông, từng bước chuyển lợi thế địa lý liền kề thành lợi ích kinh tế thực chất. Bên cạnh đường bộ, các tuyến đường sắt, đường biển và hàng không đang được tăng cường kết nối, tạo thành mạng lưới logistics đa phương thức ngày càng hoàn thiện. Đồng thời, cơ chế thông quan nhanh, luồng xanh cho nông sản và phát triển logistics chuỗi lạnh đang góp phần rút ngắn đáng kể thời gian vận chuyển. "Nhiều loại trái cây tươi của Việt Nam hiện có thể đến tay người tiêu dùng Trung Quốc chỉ sau một ngày, thậm chí trong ngày", ông Hà Vĩ cho biết.

Một trong những xu hướng được nhiều đại biểu nhấn mạnh tại diễn đàn là vai trò ngày càng lớn của chuyển đổi số đối với hoạt động thương mại nông sản. Theo các chuyên gia, trong bối cảnh các yêu cầu về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và minh bạch chuỗi cung ứng ngày càng khắt khe, công nghệ số đang trở thành công cụ quan trọng giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản Việt Nam.

Việc xây dựng hải quan thông minh, cửa khẩu thông minh giữa hai nước đang giúp đơn giản hóa đáng kể thủ tục hành chính, giảm thời gian thông quan và tăng hiệu quả thương mại. Đồng thời, các hệ thống truy xuất nguồn gốc bằng mã QR đang được áp dụng ngày càng rộng rãi. Mỗi sản phẩm có thể được định danh riêng biệt, cho phép theo dõi toàn bộ quá trình từ sản xuất, thu hoạch, đóng gói đến vận chuyển và tiêu thụ. Điều này không chỉ đáp ứng yêu cầu của cơ quan quản lý mà còn giúp nâng cao niềm tin của người tiêu dùng đối với nông sản Việt Nam.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Minh Vũ, đây là lĩnh vực còn rất nhiều dư địa phát triển và sẽ trở thành một trong những nền tảng quan trọng thúc đẩy xuất nhập khẩu nông sản giữa Việt Nam và Trung Quốc trong những năm tới.

Trong bối cảnh Trung Quốc đang triển khai Quy hoạch 5 năm lần thứ 15 và tiếp tục phát huy vai trò của thị trường nội địa, nhu cầu nhập khẩu các sản phẩm nông sản chất lượng cao được dự báo sẽ tiếp tục tăng. Với lợi thế về điều kiện tự nhiên, nguồn cung đa dạng và tính bổ trợ cao giữa hai nền kinh tế, Việt Nam được đánh giá là đối tác quan trọng trong chiến lược bảo đảm nguồn cung nông sản của Trung Quốc.

Tuy nhiên, để tận dụng hiệu quả cơ hội này, doanh nghiệp cần đẩy mạnh đầu tư vào chất lượng sản phẩm, truy xuất nguồn gốc, chế biến sâu và xây dựng thương hiệu, từng bước chuyển từ xuất khẩu theo số lượng sang cạnh tranh bằng chất lượng và giá trị gia tăng. Đó cũng là con đường để thương mại nông sản Việt Nam - Trung Quốc phát triển ổn định, bền vững và hiệu quả hơn trong giai đoạn tới.

Trong khuôn khổ diễn đàn, các cơ quan quản lý, hiệp hội và doanh nghiệp hai nước cũng tham gia các phiên kết nối giao thương trực tiếp, tìm kiếm đối tác, trao đổi nhu cầu nhập khẩu và thúc đẩy hình thành các chuỗi cung ứng nông sản ổn định, minh bạch và bền vững hơn trong thời gian tới.