Việc trẻ tìm đến các hội nhóm trực tuyến, kết bạn với người lạ để chia sẻ những tâm sự riêng tư mà không tìm đến sự sẻ chia từ cha mẹ. Lý do đằng sau đó có thể là khoảng trống tình cảm và sự thiếu hụt kết nối ngay trong chính gia đình của trẻ.
Khi tiếng nói của con không được lắng nghe, những tâm sự không tìm được sự đồng cảm từ cha mẹ, trẻ dễ đặt niềm tin vào những mối quan hệ ảo, nơi sự quan tâm và thấu hiểu đôi khi chỉ là vỏ bọc cho hành vi thao túng, dụ dỗ hay lợi dụng.
Chị Nguyễn Thùy Linh (39 tuổi, Nghệ An) từng bất ngờ khi phát hiện con gái dành khá nhiều thời gian tham gia những hội nhóm trực tuyến, thường xuyên chia sẻ những mâu thuẫn với cha mẹ. Điều khiến chị trăn trở không chỉ là nguy cơ con tiếp xúc với người lạ, mà còn là việc con cảm thấy dễ giãi bày điều riêng tư với những người chưa từng gặp mặt hơn chính người thân trong gia đình.
Chị Linh nhận ra rằng, cha mẹ đôi khi tập trung vào việc chỉ bảo, uốn nắn mà chưa thực sự quan tâm đến cảm xúc của con. Những lời trách móc, dù xuất phát từ sự lo lắng và mong muốn tốt cho con, cũng có thể khiến trẻ cảm thấy không được thấu hiểu và dần khép mình lại.
Ở góc nhìn khác, anh Trần Anh Long (40 tuổi, Sơn La) cho rằng, không thể quy mọi vấn đề cho sự thiếu quan tâm của cha mẹ. Trẻ ở tuổi dậy thì thường có nhu cầu riêng tư, mong muốn tìm kiếm sự đồng cảm từ bạn bè và cộng đồng bên ngoài gia đình. Tuy nhiên, điều đáng lo ngại là trẻ chưa đủ khả năng nhận diện những người cố tình lợi dụng sự cô đơn để tiếp cận, thao túng hoặc dẫn dắt hành vi.
Theo chuyên gia tâm lý Trương Tấn Tài - Trung tâm Tâm lý và Phát triển Con người NHC Việt Nam, khi trẻ lựa chọn mạng xã hội để tìm kiếm người cùng đồng cảm và chia sẻ cảm xúc, rất có thể trẻ đang cảm thấy thiếu một nơi đủ an toàn để bộc lộ cảm xúc ngay trong chính gia đình mình.
Thay vì vội vàng trách mắng, cấm đoán, tịch thu điện thoại hoặc kiểm soát quá mức, cha mẹ cần tìm hiểu điều gì khiến con không muốn chia sẻ với mình. Những biện pháp áp đặt có thể khiến trẻ càng thu mình và tìm kiếm sự đồng cảm ở những không gian trực tuyến thiếu an toàn.
Chuyên gia tâm lý Trương Tấn Tài cũng đưa ra đề xuất cha mẹ thực hiện 4 bước nhằm kết nối gần hơn với con cái: Đầu tiên cha mẹ cũng cần nhìn nhận lại vai trò và trách nhiệm của mình, bởi đôi khi việc trẻ tìm đến không gian mạng xuất phát từ những khoảng trống trong kết nối gia đình. Cha mẹ có thể chủ động thừa nhận những thiếu sót như chưa quan tâm đúng mức hoặc chưa tạo được không gian đủ an toàn để con thoải mái chia sẻ cảm xúc.
Thứ hai, chuyển từ kiểm soát sang lắng nghe không phán xét. Thay vì lập tức chất vấn con đang trò chuyện với ai, phản bác hay áp đặt suy nghĩ của người lớn, cha mẹ cần để con được nói hết cảm xúc. Bởi đôi khi, điều trẻ cần không phải lời khuyên mà là cảm giác được lắng nghe, thấu hiểu và tôn trọng.
Thứ ba, xây dựng lại sự gắn kết trong đời sống thực. Cha mẹ cần chủ động dành thời gian cho con, quan tâm đến những điều con yêu thích và cùng tham gia các hoạt động chung.
Thứ tư, trang bị kỹ năng an toàn trên không gian mạng. Thay vì cấm đoán cực đoan, cha mẹ cần hướng dẫn con nhận diện những người có ý đồ xấu, những biểu hiện thấu hiểu giả tạo; không chia sẻ thông tin cá nhân, hình ảnh nhạy cảm hoặc gặp người lạ khi chưa có sự bảo đảm an toàn. Nếu phát hiện dấu hiệu đe dọa, dụ dỗ hay lợi dụng, gia đình cần can thiệp kịp thời và tìm kiếm sự hỗ trợ phù hợp.
Chuyên gia Trương Tấn Tài cũng nhấn mạnh rằng, “Muốn kéo con ra khỏi thế giới ảo thì cha mẹ trước hết phải xây dựng được một thế giới thực sự đủ tình yêu thương để con muốn trở về”.
Thay vì chỉ tìm cách kiểm soát cha mẹ cần học cách kết nối với chính trái tim của con. Bởi một không gian gia đình an toàn, nơi trẻ được nói thật mà không sợ phán xét, mới là nền tảng quan trọng giúp con tránh xa những cạm bẫy từ sự thấu hiểu giả trên mạng.
