Dầu tăng, rủi ro lạm phát trở lại
Sự gia tăng các vụ tấn công nhằm vào tàu thuyền qua eo biển Hormuz đang làm thị trường lo ngại về khả năng gián đoạn kéo dài đối với dòng chảy năng lượng từ Trung Đông. Không chỉ giá dầu thô, giá khí đốt tự nhiên và dầu diesel cũng tăng, làm gia tăng chi phí vận tải, sản xuất và tiêu dùng.
Nhận định trên tờ Economictimes, Tony Farren, Giám đốc điều hành mảng bán và giao dịch tại Mischler Financial Group, nhận định dầu thô là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy lạm phát. Theo ông, nếu giá dầu tác động sâu hơn tới hệ thống kinh tế, việc kiểm soát lạm phát sẽ trở nên khó khăn hơn. Mặt bằng lợi suất cũng khó giảm nếu lạm phát tiếp tục duy trì ở mức cao.
Áp lực lần này đáng chú ý bởi giá năng lượng có thể tác động tới lạm phát theo nhiều kênh. Giá nhiên liệu tăng trực tiếp làm tăng chi phí đi lại và vận chuyển, trong khi chi phí năng lượng cao hơn có thể được doanh nghiệp chuyển một phần vào giá hàng hóa và dịch vụ. Nếu kéo dài, cú sốc năng lượng có nguy cơ khiến kỳ vọng lạm phát tăng lên, làm phức tạp thêm quá trình điều hành chính sách tiền tệ.
Đối với các ngân hàng trung ương, đây là rủi ro xuất hiện đúng thời điểm chính sách tiền tệ đang đứng trước yêu cầu cân bằng giữa kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng. Giá dầu tăng mạnh có thể khiến dư địa nới lỏng chính sách bị thu hẹp, đặc biệt nếu cú sốc năng lượng kéo dài và lan rộng sang lạm phát cơ bản.
Thị trường tính đến kịch bản gián đoạn kéo dài
Thị trường dầu mỏ hiện không chỉ phản ánh rủi ro nguồn cung trong ngắn hạn mà đang bắt đầu tính đến khả năng gián đoạn kéo dài hơn đối với hoạt động vận chuyển năng lượng.
Nhận định trên tờ Economictimes, Hamad Hussain, nhà kinh tế cấp cao tại Capital Economics cho biết, những người tham gia thị trường đang tính đến khả năng dòng chảy vận chuyển bị gián đoạn trong thời gian dài hơn. Vì vậy, Capital Economics đã điều chỉnh giả định, dự báo giá dầu có thể duy trì quanh mức 100 USD/thùng trong phần còn lại của năm 2026.
Trước đó, các nhà phân tích của Capital Economics cho rằng, dòng chảy năng lượng từ Trung Đông có thể khó trở lại mức trước căng thẳng Mỹ - Iran cho đến đầu năm 2027. Nếu kịch bản này xảy ra, tác động của giá dầu sẽ không chỉ dừng ở thị trường năng lượng mà có thể lan sang lạm phát, thương mại và triển vọng tăng trưởng kinh tế toàn cầu.
Mức độ ảnh hưởng sẽ phụ thuộc đáng kể vào thời gian gián đoạn và khả năng thay thế nguồn cung. Trong trường hợp hoạt động vận chuyển sớm trở lại bình thường, đà tăng của giá dầu có thể giảm nhiệt. Ngược lại, nếu rủi ro tại eo biển Hormuz kéo dài, thị trường có thể tiếp tục cộng thêm phần bù rủi ro vào giá năng lượng.
Daan Struyven, Trưởng Bộ phận nghiên cứu hàng hóa toàn cầu tại Goldman Sachs cho biết, Goldman Sachs dự báo kịch bản giá dầu có thể tăng cao tới 120 USD/thùng nếu các cuộc tấn công vào tàu thuyền Trung Đông leo thang. Ngược lại, giá dầu sẽ giảm xuống khoảng 80 USD/thùng nếu xuất khẩu trở lại bình thường. “Rủi ro vận chuyển đã trở thành một yếu tố quan trọng đối với giá dầu”, Struyven nói trên Bloomberg.
Điều này cũng khiến triển vọng chính sách tiền tệ trở nên khó đoán hơn. Một cú sốc dầu mỏ kéo dài có thể làm lạm phát tăng trong khi đồng thời gây sức ép lên tăng trưởng, đặt các ngân hàng trung ương vào tình thế khó lựa chọn hơn giữa duy trì chính sách thận trọng và hỗ trợ nền kinh tế.
Áp lực đối với Việt Nam qua giá nhiên liệu
Với Việt Nam, giá dầu thế giới tăng cao trước hết tác động đến giá xăng dầu trong nước thông qua cơ chế điều hành giá và diễn biến giá nhập khẩu. Nếu giá dầu duy trì ở mức cao trong thời gian dài, chi phí nhiên liệu tăng có thể tạo thêm áp lực lên vận tải, logistics và chi phí sản xuất, qua đó ảnh hưởng đến mặt bằng giá trong nước.
Tuy nhiên, mức độ tác động còn phụ thuộc vào diễn biến tỷ giá, nguồn cung xăng dầu và chu kỳ điều hành giá trong nước. Trong ngắn hạn, việc giá dầu tăng mạnh chủ yếu tạo thêm áp lực chi phí; nếu giá duy trì ở mức cao trong nhiều tháng, tác động đến lạm phát và hoạt động sản xuất - kinh doanh sẽ rõ nét hơn.
Trong bối cảnh nền kinh tế vẫn đặt mục tiêu duy trì tăng trưởng cao, diễn biến giá năng lượng vì vậy là một biến số cần được theo dõi chặt chẽ cùng với tỷ giá, lạm phát và mặt bằng lãi suất.
