Tháng 8/2026, tỷ giá trung tâm tăng trong nửa đầu tháng, sau đó thiết lập mặt bằng quanh vùng 25.610–25.615 VND/USD vào cuối tháng. Trong khi đó, giá USD trên thị trường giao dịch thực tế lại giảm dần.
Tại Vietcombank, giá bán USD có thời điểm lên khoảng 26.490 VND/USD đầu tháng, trước khi giảm dần về 26.260 VND/USD cuối tháng, thấp hơn khoảng 230 đồng/USD so với mức đỉnh.
Diễn biến này cho thấy tỷ giá trung tâm và giá USD trên thị trường không nhất thiết biến động cùng chiều. Tỷ giá trung tâm là mức tham chiếu trong cơ chế điều hành, trong khi giá giao dịch tại ngân hàng chịu tác động trực tiếp hơn từ cung – cầu ngoại tệ, thanh khoản và kỳ vọng thị trường.
Theo TS. Huỳnh Thanh Điền, Chuyên gia kinh tế, Giảng viên Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, diễn biến “lệch pha” tỷ giá trong tháng 8/2026 chủ yếu xuất phát từ sự cải thiện của nguồn cung ngoại tệ và nhu cầu USD giảm. Xuất khẩu duy trì đà tăng trưởng, dòng kiều hối được cải thiện, trong khi nhu cầu USD trên thị trường tự do giảm. Bên cạnh đó, sau giai đoạn tỷ giá tăng mạnh, hoạt động bán ngoại tệ chốt lời có xu hướng gia tăng.
Trong 7 tháng đầu năm, nhu cầu USD trong nước chịu áp lực từ thanh toán quốc tế, nhập khẩu và chuyển lợi nhuận của khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.
Tuy nhiên, khi các áp lực cầu không tiếp tục gia tăng, trong khi nguồn cung được duy trì, giá USD có điều kiện hạ nhiệt.
Thị trường tự do cũng phản ánh xu hướng này. Từ ngày 5–10/8, giá bán USD tự do quanh 26.200–26.300 VND/USD, thấp hơn đáng kể so với mức khoảng 26.450–26.490 VND/USD tại các ngân hàng. Về cuối tháng, chênh lệch giá giữa 2 thị trường cũng thu hẹp.
Bên cạnh yếu tố trong nước, diễn biến của đồng USD trên thị trường quốc tế cũng tạo thêm thuận lợi cho tỷ giá. Trong tháng 8, chỉ số USD Index (DXY) giảm từ vùng 101 điểm trong tháng 7 xuống quanh 99 điểm, có thời điểm xuống dưới ngưỡng này. Đồng USD suy yếu giúp giảm bớt áp lực đối với VND, đồng thời làm giảm nhu cầu nắm giữ USD trong nước.
Tuy nhiên, tác động của DXY đến tỷ giá trong nước chủ yếu thông qua kỳ vọng và nhu cầu ngoại tệ, chứ không mang tính cơ học. Mặt bằng tỷ giá vẫn phụ thuộc vào cung - cầu ngoại tệ, dòng vốn và thanh khoản trên thị trường.
Chủ động điều chỉnh tỷ giá để tạo dư địa điều hành
Tỷ giá trung tâm tăng nhưng giá USD tại ngân hàng và thị trường tự do lại giảm, tạo nên diễn biến trái chiều đáng chú ý trên thị trường ngoại hối trong thời gian vừa qua.
Theo TS. Huỳnh Thanh Điền, việc NHNN chủ động điều chỉnh tỷ giá trung tâm có thể được nhìn nhận như một cách “phòng vệ từ xa”. Nhu cầu ngoại tệ thường tăng vào những tháng cuối năm khi doanh nghiệp chuẩn bị nguồn vốn nhập khẩu nguyên phụ liệu cho chu kỳ sản xuất mới, cùng nhu cầu thanh toán, du học và du lịch.
Nếu chờ đến khi nhu cầu tăng mạnh mới điều chỉnh tỷ giá, thị trường có thể chịu áp lực lớn hơn. Việc điều chỉnh sớm giúp NHNN chủ động hơn về không gian điều hành và hạn chế áp lực khi nhu cầu ngoại tệ tăng.
Ở góc độ này, việc tỷ giá trung tâm nhích lên không đồng nghĩa NHNN muốn đẩy tăng giá USD trên thị trường. Quan trọng hơn là duy trì tỷ giá phù hợp với các cân đối vĩ mô và tạo dư địa ứng phó với những biến động có thể xuất hiện trong những tháng cuối năm.
TS. Huỳnh Thanh Điền phân tích: Tỷ giá không phải mục tiêu cuối cùng, mà là công cụ phục vụ các mục tiêu tăng trưởng, ổn định kinh tế vĩ mô và việc làm. Việc duy trì VND ở mức hợp lý có thể hỗ trợ năng lực cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu, đồng thời tạo động lực để doanh nghiệp tìm kiếm nguồn cung nguyên vật liệu trong nước khi chi phí nhập khẩu tăng.
Tuy nhiên, tỷ giá tăng cũng làm chi phí nhập khẩu máy móc, nguyên liệu và nghĩa vụ nợ ngoại tệ cao hơn. Vì vậy, điều quan trọng với doanh nghiệp không chỉ là tỷ giá tăng hay giảm, mà còn là khả năng dự báo diễn biến tỷ giá để chủ động kế hoạch kinh doanh và phòng ngừa rủi ro.
TS. Huỳnh Thanh Điền đánh giá công tác điều hành tỷ giá của NHNN thời gian qua tương đối vững vàng và ổn định. Thời gian tới, NHNN cần tiếp tục phát tín hiệu chính sách rõ ràng về định hướng điều hành, giúp doanh nghiệp chủ động xây dựng kế hoạch và sử dụng các công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá.
Đồng thời, việc điều chỉnh tỷ giá cần được lựa chọn đúng thời điểm và phù hợp với năng lực cung ứng trong nước. Nếu năng lực sản xuất trong nước chưa đáp ứng được nhu cầu mà tỷ giá tăng quá nhanh, doanh nghiệp có thể phải gánh thêm chi phí đầu vào.
Trong thời gian tới, áp lực tỷ giá vẫn phụ thuộc vào diễn biến của USD trên thị trường quốc tế, nhu cầu ngoại tệ của nền kinh tế và khả năng cân đối nguồn cung trong nước. Trong bối cảnh đó, điều hành linh hoạt, duy trì thanh khoản ngoại tệ và ổn định kỳ vọng thị trường sẽ tiếp tục là yếu tố quan trọng để tỷ giá vận động phù hợp với các cân đối vĩ mô.
