NSƯT Kim Xuyến sinh năm 1945 tại Hà Nội, bà bắt đầu hoạt động nghệ thuật tại Nhà hát Kịch Hà Nội từ năm 1962. Với khuôn mặt phúc hậu, bà ghi dấu ấn với nhiều vai diễn trên sân khấu kịch và cả phim truyền hình.
Nữ nghệ sĩ diễn chủ yếu các vai phản diện, hài hước, để lại ấn tượng sâu đậm trong lòng khán giả. Các vở kịch bà tham gia gồm: "Hà Nội mùa đông năm 46", "Hoa và cỏ dại", "Bức tranh mùa gặt", "Tiền tuyến gọi", "Kỷ niệm những ngày nghiệt ngã"...
Ngoài ra, các phim truyền hình có sự góp mặt của nghệ sĩ Kim Xuyến cũng khá nhiều, như: "Đông - Ky ra phố", "Nửa vầng trăng còn lại", "Con sẽ làm cô chủ", "Năm ngày làm thượng đế", "Canh bạc"…
Tháng 3.2024, bà được phong tặng danh hiệu NSƯT sau nhiều năm nỗ lực làm nghề.
Chia sẻ với phóng viên Lao Động, nghệ sĩ Kim Xuyến cho biết, có lẽ bà là một số ít nghệ sĩ tuổi ngoài 80 mà vẫn được các đạo diễn mời đi làm phim, diễn thời trang, đóng quảng cáo.
Nhiều năm qua, bà cũng thường xuyên tham gia vào phim hài Tết "Làng ế vợ" của đạo diễn Trần Bình Trọng. Khán giả và đồng nghiệp trẻ thường gọi bà là "U Xuyến" vì tính cách thoải mái của bà.
Nữ nghệ sĩ cho hay, mặc dù hầu hết các nhân vật mình đóng đều là phụ nhưng bà không bao giờ phiền lòng, vì nữ nghệ sĩ quan niệm vai nào cũng phải diễn tốt, nhiều khi vai phụ mà hay còn ấn tượng hơn vai chính.
"Tôi không phân biệt vai phụ hay chính, miễn là vai có đất diễn, có kịch bản hay là được. Rất may là khán giả không chê, mà còn khen tôi chuyên nghiệp, có nghề", NSƯT Kim Xuyến tâm sự.
Kim Xuyến cũng có thói quen ngồi hàng trà đá để trò chuyện với bạn bè. Những lúc không đi làm phim, bà thường gặp gỡ các nghệ sĩ cùng thời như Thanh Tú, Lê Mai để trò chuyện.
Bà nói, mình quý tính nghệ sĩ Lê Mai, vì hai người có tính cách gần nhau. Thời trẻ, họ cũng là cặp "bài trùng" của Nhà hát Kịch Hà Nội.
Hiện tại, NSƯT Kim Xuyến ở cùng vợ chồng người con trai út trên phố Cổng Đục (thuộc phường Hoàn Kiếm, Hà Nội).
Nữ nghệ sĩ cho biết, con trai bà làm ở VTV, con dâu làm ở lĩnh vực thể thao nên khá bận, những lúc không đi làm phim, bà cũng hỗ trợ các con đưa các cháu đi học.
Hằng ngày, bà dậy sớm nấu ăn, sửa soạn trang phục rồi mới đi làm phim. Nhiều năm nay, bà ít nhận lời làm phim ở xa mà chỉ làm quanh Hà Nội để đúng giờ đến trường đón cháu đi học về.
Nữ nghệ sĩ thừa nhận mình là người dễ tính, không chấp nhặt con cháu. 15 năm sống cùng con dâu, bà cũng không soi mói nên không có chuyện mẹ con to tiếng với nhau.
Nghệ sĩ Kim Xuyến cũng cho hay, bản thân khá... bừa bộn mà con dâu lại sạch sẽ nên có nhiều câu chuyện đời thường rất hài hước.
Bà kể lại: "Tôi thường để đồ đạc la liệt, có khách đến là tôi lại lùa hết vào gầm bàn, gầm ghế. Có lần bà Lê Mai đến chơi nói: “Con dâu bà vừa dọn nhà à?”. Tôi hỏi lại: "Sao bà biết?". Lê Mai nói rằng, nhìn nhà cửa sạch sẽ là biết ngay con dâu dọn chứ không phải Kim Xuyến (cười).
Con dâu sợ tôi rửa bát không sạch nên không bao giờ để mẹ rửa, còn nói “thôi mẹ ra ngoài, để con rửa cho”. Thấy con nói thế, tôi không giận mà vui vẻ, ăn xong lại ra quán trà đá trò chuyện với hàng xóm. Con dâu muốn dọn dẹp nhà cửa thế nào tôi cũng không can thiệp".
Kim Xuyến cho biết, bà mắc nhiều bệnh của tuổi già như huyết áp, tiểu đường, xương khớp... Vì thế bà luôn duy trì lối sống lành mạnh, uống thuốc theo đơn của bác sĩ để sức khỏe tốt hơn còn cống hiến cho nghệ thuật.
