Đưa máy bay lên những sườn đồi
Gia đình anh Tòng Minh Khánh, bản Ót, xã Chiềng Mai, có khoảng 3 ha cà phê. Trước đây, mỗi đợt phun thuốc, anh phải thuê 3 - 4 nhân công, mất 4 ngày mới xong. Từ khi thuê máy bay nông nghiệp (UAV) phun thuốc, thời gian giảm còn khoảng 2 ngày.
Theo anh Khánh, địa hình đồi dốc khiến việc mang bình phun lên nương vất vả, trong khi nhân công ngày càng khó thuê. UAV giúp việc chăm sóc cà phê nhanh chóng, giảm đáng kể sức lao động.
Không chỉ thuê dịch vụ, một số hộ dân còn góp vốn mua UAV, vừa phục vụ sản xuất gia đình, vừa nhận phun thuê.
Điển hình, cuối năm 2025, anh Lò Văn Miu và anh Quàng Văn Nhất, ở bản Pa O, xã Nậm Lầu, góp gần 400 triệu đồng mua UAV. Hai gia đình có hơn 11 ha cà phê. Từ đầu năm 2026 đến nay, ngoài diện tích của gia đình, hai anh đã nhận phun thuê khoảng 120 ha cà phê, lúa và cây ăn quả.
Anh Lò Văn Miu cho biết, trước đây, người dân phải đeo bình thuốc trên vai, men theo sườn đồi dốc để phun cho cây trồng. Nay, người điều khiển có thể đứng trên đường nội bản vận hành UAV, giảm sức lao động và hạn chế tiếp xúc trực tiếp với hóa chất.
Theo anh Quàng Văn Nhất, trước mỗi đợt phun, hai anh đều làm thủ tục xin cấp phép bay, được đơn vị cung cấp hướng dẫn vận hành và chính quyền địa phương hỗ trợ.
Ông Cầm Bun Lộc, Chủ tịch UBND xã Nậm Lầu, cho biết địa hình sản xuất phức tạp, diện tích cà phê lớn nhưng thiếu nhân công khiến nhu cầu sử dụng UAV ngày càng tăng. Địa phương khuyến khích người dân ứng dụng thiết bị, đồng thời hướng dẫn thực hiện đúng quy định, bảo đảm an toàn.
Tại xã Phiêng Cằm, anh Hoàng Văn Quảng đầu tư UAV phun thuốc, bón phân cho các vùng cà phê trong và ngoài xã, với giá dịch vụ 300.000 - 400.000 đồng/bình 40 lít, tùy địa hình.
Theo anh Quảng, nhiều hộ có nương cà phê rộng, dốc chọn thuê dịch vụ để giảm công sức, chi phí mà không phải đầu tư máy móc.
Mở rộng ứng dụng máy bay nông nghiệp ở vùng cà phê
Tại bản Mảy, xã Mường Chanh, hơn 360 ha cà phê nằm trên các sườn đồi. Anh Lò Văn Sơn, Trưởng bản Mảy, cho biết ngày càng nhiều hộ sử dụng UAV phun thuốc, giúp tiết kiệm thời gian, thuận tiện chăm sóc những diện tích dốc, khó tiếp cận.
Bên cạnh các hộ tự đầu tư, một số mô hình còn được hỗ trợ thiết bị từ các dự án. Cuối tháng 9.2026, thông qua Dự án MekongElevate, tổ chức CARE trao tặng nhóm 5 hộ phụ nữ dân tộc Thái tại xã Mường Chanh một máy bay nông nghiệp DJI T70, trị giá hơn 200 triệu đồng.
Nhóm do chị Lò Thị Thủy làm trưởng nhóm, có 10 ha cà phê. Sau khi hoàn tất thủ tục cấp phép vào đầu tháng 10.2026, thiết bị được đưa vào sử dụng.
Chị Thủy cho biết, trước đây, các thành viên chủ yếu phun thuốc thủ công, tốn nhiều công sức và thời gian. Có UAV, nhóm chủ động chăm sóc cà phê của gia đình, đồng thời nhận phun thuê cho các hộ khác.
Theo Trung tâm Phân phối máy bay nông nghiệp Phương Tín, chi nhánh Sơn La, UAV giúp giảm 20 - 30% lượng thuốc bảo vệ thực vật, tiết kiệm 30 - 40% lượng nước và giảm 600.000 - 700.000 đồng chi phí nhân công/ha.
Thời gian phun cũng rút ngắn từ 10 - 15 lần so với phương pháp thủ công. Hiệu quả tùy thuộc địa hình, cây trồng và quy trình vận hành.
Từ những hộ thuê dịch vụ đến các nhóm góp vốn, tự đầu tư thiết bị, UAV đang từng bước được đưa lên những sườn đồi ở Sơn La.
Thiết bị góp phần giảm sức lao động, tiết kiệm chi phí, thúc đẩy cơ giới hóa sản xuất tại những vùng cà phê có địa hình dốc.
