Phản biện không đồng nghĩa với vu khống
Chỉ từ một vài bài đăng và bình luận thiếu kiểm chứng, nhiều người bất ngờ trở thành đối tượng của những lời bịa đặt trên mạng xã hội. Thông tin sai sự thật lan truyền nhanh chóng, khiến nạn nhân đối mặt với sự nghi ngờ từ cả người lạ lẫn người quen, làm đảo lộn cuộc sống và tinh thần.
Thực tế cho thấy, nhiều vụ việc trên mạng xã hội nhanh chóng thu hút hàng nghìn lượt bình luận, chia sẻ dù thông tin chưa được xác thực. Hiệu ứng đám đông khiến những lời đồn đoán, quy kết lan truyền mạnh, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến danh dự, uy tín và đời sống của người bị nhắc đến.
Trao đổi về vấn đề này, TS.BS Trần Thị Hồng Thu (Văn phòng Tư vấn và Trị liệu Tâm lý Hồng Thu) cho rằng, cần phân biệt rõ giữa quyền phản biện và hành vi vu khống, lan truyền thông tin sai sự thật trên không gian mạng.
“Phản biện là chấp nhận khả năng mình chưa biết toàn bộ sự thật, còn vu khống là sử dụng thông tin bịa đặt hoặc chưa được kiểm chứng nhưng vẫn lan truyền để làm tổn hại danh dự, quyền lợi của người khác”, TS.BS Trần Thị Hồng Thu cho biết.
Việc phát tán thông tin sai sự thật không chỉ gây tổn thương về tinh thần cho nạn nhân mà còn có thể kéo theo những hệ lụy pháp lý.
“Pháp luật Việt Nam quy định trách nhiệm đối với hành vi bịa đặt, lan truyền thông tin sai sự thật nhằm xúc phạm danh dự hoặc gây thiệt hại cho người khác”, chuyên gia nhấn mạnh.
Chuyên gia cũng lưu ý, tùy theo tính chất, mức độ và hậu quả của hành vi, người vi phạm có thể bị xử lý bằng các chế tài khác nhau.
“Người thực hiện có thể bị xử phạt hành chính hoặc bị xử lý hình sự theo quy định của pháp luật”, TS.BS Trần Thị Hồng Thu nhận định.
Một lượt chia sẻ thiếu kiểm chứng có thể hủy hoại danh dự của một con người và đưa người thực hiện đối mặt với các chế tài xử phạt hành chính hoặc hình sự. Ứng xử có trách nhiệm trên không gian mạng không chỉ là bảo vệ người khác, mà còn là tự bảo vệ mình trước các ranh giới pháp lý.
Mỗi người cần kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ
Trong bối cảnh mạng xã hội phát triển mạnh, lượng thông tin được đăng tải mỗi ngày là rất lớn. Không ít nội dung chưa được kiểm chứng vẫn được chia sẻ rộng rãi, vô tình tạo nên áp lực và tổn thương cho những người liên quan.
Theo ThS Lê Phương (Giám đốc Trung tâm Tâm lý và Phát triển Con người NHC Việt Nam - Chi nhánh Quan Hoa), giữa lượng thông tin khổng lồ trên mạng xã hội, việc kiểm chứng trước khi bình luận hay chia sẻ là điều cần thiết.
“Mỗi ngày có hàng nghìn, hàng triệu thông tin được đưa lên mạng xã hội. Điều đầu tiên chúng ta phải kiểm định là thông tin đó có đúng sự thật hay không”, chuyên gia nói.
Bên cạnh việc xác minh nguồn tin, người dùng cũng cần hiểu đầy đủ bối cảnh của sự việc trước khi đưa ra nhận định. “Khi đã hiểu rõ sự việc diễn ra như thế nào thì mới có cơ sở để đưa ra đánh giá khách quan”, ThS Lê Phương cho biết.
Chuyên gia đánh giá việc kiểm soát cảm xúc cũng đóng vai trò quan trọng để tránh những bình luận mang tính quy chụp hoặc tiếp tay cho tin giả lan rộng. “Mỗi người cần kiểm soát cảm xúc để những nhận định, bàn luận của mình khách quan hơn và không góp phần lan truyền thông tin sai sự thật”, ThS Lê Phương nhận định.
