Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Trung tá Ngô Thị Tuyển sinh ngày 20.2.1946 ở phường Nam Ngạn, nay là phường Hàm Rồng, tỉnh Thanh Hóa; trú quán tại số 310 Trường Thi, phường Hạc Thành.
Anh hùng Ngô Thị Tuyển từ trần lúc 9h18 ngày 4.7.2026 tại nhà riêng. Lễ an táng vị nữ anh hùng tại Nghĩa trang Chợ Nhàng, tỉnh Thanh Hóa đã diễn ra ngày 5.7.
Tên tuổi Ngô Thị Tuyển gắn liền với những ngày tháng 4.1965, khi cầu Hàm Rồng trở thành “tọa độ lửa” trong cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc. Đây là vị trí giao thông huyết mạch, có ý nghĩa chiến lược trong tuyến chi viện sức người, sức của từ hậu phương miền Bắc vào chiến trường miền Nam.
Theo tư liệu của Bảo tàng Lịch sử quốc gia và UBND phường Hàm Rồng, trong hai ngày 3 và 4.4.1965, khu vực Nam Ngạn - Hàm Rồng bị không quân Mỹ đánh phá ác liệt. Ngày 4.4.1965, sau khi tham gia truy lùng phi công Mỹ nhảy dù, nữ dân quân Ngô Thị Tuyển tiếp tục bơi ra tàu hải quân để vận chuyển vỏ đạn lên bờ, tiếp tế đạn xuống tàu trong lúc máy bay còn quần lượn phía trên.
Khi trận địa phòng không cần tiếp đạn khẩn cấp, cô dân quân 19 tuổi, dáng người nhỏ bé, đã ghé vai vác cùng lúc hai hòm đạn pháo 37mm dính liền nhau, nặng tổng cộng 98kg, vượt qua đê, đưa ra bờ sông để kịp thời tiếp viện cho bộ đội chiến đấu. Bảo tàng Lịch sử quốc gia ghi nhận bà cao khoảng 1,4m, nặng 42kg, nhưng đã vác khối lượng đạn hơn gấp đôi trọng lượng cơ thể.
Trong hai ngày chiến đấu 3 và 4.4.1965, quân và dân khu vực Nam Ngạn - Hàm Rồng cùng quân dân Thanh Hóa đã bắn rơi, bắn cháy 47 máy bay Mỹ, bảo vệ cầu Hàm Rồng. Với thành tích đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu và phục vụ chiến đấu, Ngô Thị Tuyển được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân ngày 1.1.1967.
Khi được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, bà mới 21 tuổi và là phụ nữ đầu tiên ở miền Bắc nhận danh hiệu cao quý này. Trong cuộc đời hoạt động cách mạng, bà được tặng thưởng hai Huân chương Chiến công hạng Ba, Huy hiệu Bác Hồ và ba lần vinh dự được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Sau ngày đất nước thống nhất, bà tiếp tục học tập, công tác tại Tỉnh đoàn Thanh Hóa, sau đó chuyển sang Ban Chỉ huy Quân sự thị xã Thanh Hóa và Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Thanh Hóa. Năm 1998, bà nghỉ hưu với quân hàm Trung tá.
Bà từng đảm đương chức vụ Phó Trưởng ban Chính sách, Phòng Chính trị Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Thanh Hóa; được trao nhiều phần thưởng, danh hiệu cao quý như Huân chương Chiến công, Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Ba, Huy chương Chiến sĩ vẻ vang, Huy chương Quân kỳ Quyết thắng, Huy hiệu 60 năm tuổi Đảng và nhiều kỷ niệm chương khác.
Không chỉ là biểu tượng trong chiến tranh, Anh hùng Ngô Thị Tuyển còn được đồng đội, hàng xóm nhớ đến như một người phụ nữ giản dị, khiêm nhường, tận tụy. Những người dân sống cạnh nhà bà cho biết, điều khiến nhiều người nhớ nhất không chỉ là chiến công, mà còn là lối sống chan hòa, tiết kiệm, nhiệt tình với công việc chung và luôn sẵn sàng giúp đỡ mọi người.
Sáng 5.7, đoàn lãnh đạo tỉnh Thanh Hóa do ông Lê Đức Thái, Bí thư Tỉnh ủy Thanh Hóa, làm trưởng đoàn đã đến viếng, chia buồn cùng gia quyến Anh hùng Ngô Thị Tuyển. Lãnh đạo tỉnh bày tỏ niềm tiếc thương sâu sắc trước sự ra đi của bà, đồng thời mong gia đình tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, giáo dục con cháu noi gương các thế hệ đi trước.
Sự ra đi của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Ngô Thị Tuyển khép lại cuộc đời một nhân chứng lịch sử đặc biệt của vùng đất Hàm Rồng - Nam Ngạn, nhưng hình ảnh người nữ dân quân nhỏ bé, vác trên vai hai hòm đạn nặng 98kg giữa mưa bom, vẫn còn đó như một biểu tượng về lòng yêu nước, ý chí kiên cường và phẩm chất “anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang” của phụ nữ Việt Nam.
