Siết để lập lại chuẩn mực biểu diễn
Theo văn bản mới ban hành, Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM đề nghị các tổ chức, cá nhân và doanh nghiệp hoạt động biểu diễn nghệ thuật trên địa bàn tăng cường kỷ cương, đảm bảo tính trung thực, trong đó đặc biệt nhấn mạnh việc chấn chỉnh tình trạng hát nhép. Việc này được triển khai trên cơ sở chỉ đạo của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và UBND TPHCM, đồng thời gắn với các quy định liên quan đến ứng xử văn hóa trong môi trường số.
Điểm đáng chú ý là cách “siết” lần này không mang tính chung chung, mà đi vào các yêu cầu cụ thể. Cơ quan quản lý nhấn mạnh không được lạm dụng phương tiện kỹ thuật, đặc biệt là việc sử dụng bản ghi âm thay cho biểu diễn trực tiếp - hành vi thường được gọi là hát nhép.
Các chương trình biểu diễn phải đúng nội dung, hình thức đã đăng ký và được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Kịch bản cần thể hiện đầy đủ cấu trúc tiết mục, yêu cầu nghệ thuật, điều kiện kỹ thuật, trang phục, hình ảnh minh họa và danh sách nghệ sĩ tham gia.
Trong quá trình tổ chức, các đơn vị phải tuân thủ đúng kịch bản đã được duyệt, đồng thời thực hiện phúc khảo nghiêm túc, đảm bảo nội dung không sai lệch. Hoạt động quảng bá cũng phải phản ánh đúng thực tế chương trình, không phóng đại hoặc gây hiểu nhầm về hình thức biểu diễn.
Theo đánh giá của cơ quan quản lý, việc lạm dụng hát nhép không chỉ vi phạm quy định mà còn xâm phạm quyền thụ hưởng các giá trị văn hóa của công chúng, tác động tiêu cực đến môi trường nghệ thuật và tâm lý xã hội. Thời gian tới, công tác kiểm tra sẽ được tăng cường, các vi phạm sẽ bị xử lý nghiêm và công khai kết quả.
Không thể đánh đổi sự chân thực
Thực tế những năm gần đây cho thấy, tranh cãi về hát nhép không còn là hiện tượng cá biệt. Tại một chương trình trao giải âm nhạc “Làn sóng xanh”, ca sĩ Nguyễn Duyên Quỳnh từng phải lên tiếng xin lỗi sau khi bị phát hiện hát nhép trên sóng trực tiếp. Điều này khiến công chúng không khỏi tranh cãi vì nữ ca sĩ được xem là giọng ca thực lực, được đào tạo bài bản và từng đăng quang 2 cuộc thi âm nhạc lớn.
Bên cạnh đó, tiết mục của Bùm Bum, Hồng Loan trong chương trình “Tự tình phương Nam 4” cũng gây tranh cãi khi bị cho là sử dụng bản thu sẵn dù chương trình bán vé. Theo đó, cả hai trình diễn bài “Lãnh cung” nhưng lại chọn hát nhép khiến khán giả không hài lòng.
Những sự việc này nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội, kéo theo nhiều ý kiến trái chiều. Điểm chung là phản ứng của khán giả ngày càng nhanh và gay gắt hơn trước.
Trong bối cảnh công nghệ phát triển, khán giả có nhiều công cụ để kiểm chứng một màn trình diễn. Những video quay trực tiếp, các phân tích âm thanh hay đơn giản là cảm nhận cá nhân đều có thể trở thành căn cứ để đặt dấu hỏi về tính chân thực.
Khi một tiết mục “hoàn hảo” đến mức không có bất kỳ sai số nào - không hụt hơi, không chênh nhịp - sự nghi ngờ gần như xuất hiện ngay lập tức. Và một khi niềm tin bị đặt dấu hỏi, giá trị của cả chương trình bị ảnh hưởng.
Ở góc độ thị trường, những ồn ào có thể tạo sự chú ý trong ngắn hạn, nhưng về lâu dài lại làm suy giảm uy tín của nghệ sĩ và đơn vị tổ chức. Khán giả có thể chấp nhận một màn trình diễn chưa hoàn hảo, nhưng khó chấp nhận cảm giác bị đánh lừa.
Không thể phủ nhận, nghệ sĩ hiện đại phải chịu nhiều áp lực khi vừa hát, vừa vũ đạo, vừa đảm bảo hình ảnh và tương tác với khán giả. Trong bối cảnh đó, việc sử dụng các lớp âm thanh hỗ trợ đã trở nên phổ biến. Tuy nhiên, ranh giới mà cơ quan quản lý đặt ra là cần thiết: Công nghệ chỉ nên đóng vai trò hỗ trợ, không thể thay thế hoàn toàn giọng hát thật.
Một buổi biểu diễn live, xét cho cùng, không phải là nơi để trình diễn sự hoàn hảo tuyệt đối. Ngược lại, chính những yếu tố “không hoàn hảo” - một nhịp lệch, một hơi thở gấp lại tạo nên cảm giác chân thực, thứ mà khán giả tìm kiếm khi bỏ tiền mua vé.
Động thái siết hát nhép vì vậy không chỉ nhằm lập lại trật tự trong hoạt động biểu diễn, mà còn là bước đi cần thiết để tái khẳng định giá trị cốt lõi của sân khấu: Sự chân thực. Khi công nghệ có thể tạo ra những màn trình diễn hoàn hảo thì chính những giới hạn của con người - giọng hát thật, cảm xúc thật mới là yếu tố giữ chân khán giả lâu dài.
