Báo cáo của Bộ Y tế nêu rõ, nhìn lại chặng đường hơn 15 năm thực hiện, Luật ATTP năm 2010 đã góp phần quan trọng trong việc hình thành khung pháp lý cho công tác quản lý ATTP tại Việt Nam. Tuy nhiên, bối cảnh kinh tế - xã hội hiện nay đã thay đổi rất nhiều, từ quy mô sản xuất, phương thức kinh doanh cho đến sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử và chuỗi cung ứng toàn cầu. Chính vì vậy, nhiều quy định của luật hiện hành không còn theo kịp thực tiễn.
Bộ Y tế cho biết, ATTP hiện nay không chỉ đơn thuần là chuyện "ăn chín uống sôi" của mỗi cá nhân, mà là một vấn đề chiến lược mang tính sống còn của toàn xã hội. Đây cũng chính là quan điểm của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm đã kết luận tại phiên họp ngày 25/11/2025: "Nếu không vệ sinh ATTP thì xây bao nhiêu bệnh viện cũng không thể đủ được, đào tạo bao nhiêu bác sĩ cũng không thể giải quyết được việc này".
Chính vì vậy, Thông báo số 15/TB-BCĐTW ngày 17/3/2026 của Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật về kết luận của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật tại Phiên họp quý I/2026 của Thường trực Ban Chỉ đạo đã định hướng rõ mục tiêu là xây dựng khung pháp lý để quản lý ATTP hiện đại, đồng bộ, hiệu lực và hiệu quả; chuyển mạnh tư duy quản lý ATTP từ “kiểm soát từng khâu riêng lẻ” sang “quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm”, bảo đảm quản lý chặt chẽ từ sản xuất, chế biến, lưu thông cho đến tiêu dùng thực phẩm; khắc phục tình trạng quản lý phân tán, chồng chéo; nâng cao năng lực phòng ngừa rủi ro và xử lý kịp thời các nguy cơ mất ATTP; vừa bảo vệ sức khỏe Nhân dân vừa thúc đẩy phát triển sản xuất thực phẩm sạch, an toàn, chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu trong nước và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng thực phẩm toàn cầu.
Để hiện thực hóa tư duy quản lý hiện đại, Bộ Y tế đã phối hợp với các bộ ngành liên quan xây dựng và hoàn thiện hồ sơ với 4 chính sách cốt lõi:
Một là, quản lý ATTP dựa trên kiểm soát nguy cơ theo chuỗi cung ứng với mục tiêu là giám sát, đảm bảo ATTP trong toàn bộ chuỗi cung ứng thực phẩm từ sản xuất ban đầu (trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản, thu hái, đánh bắt, khai thác, giết mổ) đến sơ chế, chế biến, phân phối, tiêu thụ và lưu thông trên thị trường, hướng tới phương thức kiểm soát ATTP của các nước phát triển.
Trong đó, thực hiện quản lý ATTP trong toàn bộ các khâu của chuỗi cung ứng, cụ thể: (1) Quy định mức tồn dư lượng thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật và các tác nhân gây ô nhiễm trong thực phẩm đối với thực phẩm sau thu hái, đánh bắt, khai thác, giết mổ trong khâu sản xuất ban đầu; (2) Quy định điều kiện của một số nhóm cơ sở sản xuất thực phẩm; (3) Quy định cách thức quản lý theo từng nhóm thực phẩm; (4) Thực hiện việc giám sát, kiểm tra trên thị trường trong quá trình lưu thông của thực phẩm, trong đó tăng cường vai trò của cơ quan quản lý nhà nước, cơ sở kiểm nghiệm trong công tác kiểm tra, giám sát, chủ động lấy mẫu đối với thực phẩm lưu thông trên thị trường.
Hai là, cải cách phương thức quản lý và cơ chế kiểm tra thực phẩm trên thị trường với mục tiêu đổi mới phương thức quản lý sản phẩm gắn với thực phẩm được giám sát, kiểm tra trong toàn bộ vòng đời nhằm đảm bảo ATTP cho người sử dụng.
Chính sách này sẽ quy định phương thức quản lý phù hợp cho từng nhóm thực phẩm trên cơ sở đánh giá nguy cơ về ATTP, cụ thể: (1) Đối với trước khi lưu hành: (i) Thực hiện đăng ký bản công bố hoặc công bố tiêu chuẩn áp dụng trước khi lưu hành hoặc (ii) Lưu hành mà không cần thực hiện công bố và sẽ được kiểm tra, giám sát trên thị trường; (2) Đối với sau lưu hành: thực hiện việc giám sát, kiểm tra, phân tích nguy cơ, phòng ngừa ngăn chặn sự cố, khắc phục sự cố, truy xuất nguồn gốc đối với thực phẩm không an toàn thông qua hệ thống thông tin về ATTP thống nhất từ trung ương đến địa phương.
Ba là, số hóa và xây dựng hệ thống thông tin dữ liệu ATTP quốc gia liên thông. Mục tiêu là từng bước hướng tới việc thực hiện quản lý ATTP bằng dữ liệu đã được số hóa và hệ thống thông tin dữ liệu quốc gia liên thông thúc đẩy công tác quản lý ATTP được đồng bộ, rút ngắn thời gian giải quyết nhằm nâng cao hiệu quả trong công tác phòng ngừa, ngăn chặn, khắc phục sự cố, truy xuất nguồn gốc khi xảy ra sự cố về ATTP, thực hiện cảnh báo nhanh, cảnh báo sự cố quốc gia cũng như công tác kiểm tra thực phẩm trong quá trình lưu thông trên thị trường.
Đồng xây dựng hệ thống thông tin về ATTP thống nhất từ trung ương đến địa phương làm cơ sở quản lý ATTP trong toàn chuỗi cung ứng.
Nội dung của nhóm chính sách này gồm: Tăng cường ứng dụng công nghệ trong quản lý ATTP, trong đó từng bước ứng dụng công nghệ trong công tác giải quyết thủ tục hành chính cũng như hoạt động phân tích nguy cơ, phòng ngừa, ngăn chặn, khắc phục sự cố, truy xuất nguồn gốc, kiểm tra thực phẩm trong quá trình lưu thông trên thị trường
Cùng với đó, xây dựng một hệ thống thông tin về ATTP thống nhất từ trung ương đến địa phương, trong đó có đầy đủ thông tin của cơ sở kinh doanh thực phẩm, toàn bộ vòng đời của từng thực phẩm từ sản xuất ban đầu đến sơ chế, chế biến, kinh doanh và lưu thông trên thị trường đến khi được sử dụng,
Đồng thời, thực hiện phân cấp, phân quyền truy cập thông tin cho cơ quan quản lý từ trung ương đến địa phương theo lĩnh vực được phân công nhằm thực hiện công tác phân tích nguy cơ, phòng ngừa, ngăn chặn sự cố, khắc phục sự cố, truy xuất nguồn gốc kịp thời khi xảy ra sự cố về ATTP.
Bốn là, nâng cao hiệu quả quản lý thức ăn đường phố và loại hình cung cấp suất ăn tập thể. Chính sách này được đưa ra nhằm giảm thiểu đến mức thấp nhất các vụ ngộ độc thực phẩm gây ra bởi thức ăn đường phố, loại hình cung cấp suất ăn tập thể đảm bảo sức khỏe, an toàn cho người tiêu dùng.
Nội dung gồm: tăng cường trách nhiệm của người kinh doanh thức ăn đường phố, loại hình cung cấp suất ăn tập thể; tăng cường trách nhiệm quản lý giám sát của chính quyền địa phương trong phối hợp liên ngành để quản lý việc kinh doanh thức ăn đường phố, loại hình cung cấp suất ăn tập thể trên địa bàn quản lý.
Theo lộ trình tại Nghị quyết số 119/2026/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, dự án Luật ATTP (sửa đổi) đã được bổ sung vào Chương trình lập pháp năm 2026 và dự kiến trình Quốc hội xem xét, thông qua ngay tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI.
Việc khẩn trương hoàn thiện hành lang pháp lý này không chỉ bảo vệ tối đa sức khỏe, nâng cao tuổi thọ cho người dân Việt Nam, giảm gánh nặng viện phí cho hệ thống y tế mà còn tạo động lực mạnh mẽ để nông sản, thực phẩm sạch trong nước chuyển dịch bền vững, tự tin tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
