Ưu tiên tái định cư tại chỗ khi chỉnh trang đô thị
Theo Luật Phát triển đô thị, việc đầu tư xây dựng, cải tạo, chỉnh trang, tái thiết đô thị và phát triển nhà ở phải phù hợp quy hoạch, bảo đảm đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, đồng thời hài hòa lợi ích của người dân, Nhà nước và doanh nghiệp.
Đáng chú ý, Luật quy định ưu tiên bố trí tái định cư tại chỗ, nâng cao tiện ích đô thị, cải thiện môi trường sống và sinh kế của người dân tại khu vực thực hiện cải tạo, chỉnh trang. Luật cũng khuyến khích, hỗ trợ tổ chức và cộng đồng dân cư tự đề xuất, tự thực hiện dự án cải tạo, chỉnh trang, tái thiết đô thị.
Đối với người có nhà, đất trong khu vực được đưa vào dự án chỉnh trang, tái thiết, quyền lợi cụ thể sẽ phụ thuộc vào quy hoạch, dự án và phương án được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Trường hợp bị thu hồi nhà ở, đất ở, Luật cho phép thành phố quy định việc bố trí tái định cư bằng nhà ở xã hội; sau khi người được tái định cư thanh toán đủ tiền mua nhà theo quy định, có thể được công nhận quyền sở hữu đầy đủ đối với nhà ở đó như nhà ở thương mại.
Người dân cần lưu ý gì?
Một nội dung đáng chú ý khác là phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD). Tại các khu vực TOD, chính quyền thành phố có thể sử dụng ngân sách để thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, thu hồi đất, chỉnh trang và phát triển đô thị theo quy định.
Luật cũng trao cho TPHCM thẩm quyền quy định việc góp quyền sử dụng đất, điều chỉnh lại đất đai để chỉnh trang, tái thiết hoặc xây dựng mới đô thị và nông thôn theo quy hoạch của thành phố. Đây là nội dung người có nhà, đất tại các khu vực dự kiến phát triển đô thị cần đặc biệt theo dõi.
Tuy nhiên, việc Luật Phát triển đô thị có hiệu lực không có nghĩa tất cả nhà, đất trong khu vực đô thị đều bị thu hồi hoặc người dân phải di dời. Chỉ những trường hợp nhà, đất nằm trong phạm vi dự án có thu hồi đất và đáp ứng các điều kiện theo quy định pháp luật mới thực hiện việc thu hồi, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.
Vì vậy, khi khu vực đang sinh sống có thông tin về dự án chỉnh trang, tái thiết hoặc phát triển đô thị, người dân nên kiểm tra cụ thể quy hoạch, phạm vi dự án và phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; không nên chỉ căn cứ vào việc khu đất nằm trong khu vực đô thị để cho rằng quyền sử dụng đất hoặc quyền sở hữu nhà ở sẽ bị thay đổi.
Luật Phát triển đô thị số 18/2026/QH16 được Quốc hội thông qua ngày 24.8.2026 và có hiệu lực từ ngày 1.10.2026.
